على محمدى خراسانى

452

شرح مكاسب (فارسى)

ادلّهء حرمت بيع اعيان نجسه به اين مورد تخصيص خورده‌اند . ( مضافاً به اينكه اعيان نجسه اگر داراى منفعت محلّلهء معتّده باشند بيعشان جايز است و نجاست هم مانع نيست . و مضافاً به اينكه مادّه مزبور در داخل كيسه استحاله شده و به مادّهء معطّر تبديل شده و لذا پاك گرديده و مانعى از بيعش نيست . ) 2 - مشترى جاهل به سالم يا معيوب بودن آن است و از اين حيث معامله غررى و باطل است . جوابش اين است كه : بر مسلك كسانى كه اصالة السلامه را اشكال مىكردند اينجا اشكال پيش مىآيد ولى بر مسلك ما كه بناگذارى بر اصالة السلامة را تجويز مىكنيم معامله غررى نخواهد بود و از نظر فقهاء نيز اجماعى است كه نسبت به اوصاف صحّت ، اختبار لازم نيست و بناگذارى كافى است . قوله : لكنّك : البتّه نسبت به وصف صحّت از اصل سلامت استفاده مىشود ولى نسبت به اوصاف زائد بر صحّت يعنى اين كه بر فرض سالم باشد خود افراد مبيع سالم مراتب مختلف دارد و برخى خوشبوتر و مرغوب تر هستند و نسبت به اين خصوصيات مشكل به قوّت خود باقى است كه غررى است . البتّه علّامه در تذكره روايت مرسلى از امام صادق عليه السلام مبنى بر جواز بيع مشك در كيسه نقل كرده « 1 » ولى اجمال دارد و معلوم نيست كه به وصف در كيسه بودن تجويز كرده باشد . و لذا نسبت به اين خصوصيّات راه رفع غرر اين است كه : اگر با او صاف خارجيّه ( رنگ كيسه ، مقدار و حجم آن و . . . ) بتوانيم رفع غرر كنيم همين كافى است و گرنه تنها راه ، اختبار است و نحوهء اختبار اين است كه نخى را داخل سوزن كرده و سوزن را در كيسهء مشك فرو ببرد و از طرف ديگر بيرون بكشد و قهراً نخ مقدارى از مادّهء داخل كيسه را جذب مىكند سپس آن را ببويد و بدين وسيله از مرغوبيّت آن مطلّع گردد . و اگر با سوراخ كردن كيسه ، نقص و عيبى در آن پديد آيد چه اين سوراخ كردن علّت تاّمهء نقص باشد و چه جزء اخير علّت تاّمه باشد يعنى قبلًا هم مشتريان ديگر

--> ( 1 ) . تذكرة ، ج 1 ، ص 471 .